Caesar Cipher
Цезар шифрлэл (Caesar cipher) гэдэг нь криптографийн хамгийн энгийн бөгөөд түүхэн чухал шифрлэлтийн аргуудын нэг юм. Үүнийг Julius Caesar анх ашиглаж байсан гэж үздэг. Энэ нь үсгүүдийг тодорхой тооны байрлалаар урагш (эсвэл хойш) шилжүүлж нууцлах арга юм. Жишээ нь: key = 19 үед дараах байдлаар шилжинэ: Цезар шифрийг дараах байдлаар(Encryption) илэрхийлдэг: E(x)=(x+k) mod 26E(x) = (x + […]
Domain Hijacking
Интернэт дээрх вэбсайт бүр тодорхой нэг домэйн нэр (жишээ нь: google.com, facebook.com) ашигладаг. Энэ домэйн нэр нь хэрэглэгчдэд тухайн сайтыг амархан олох боломж олгодог чухал “хаяг” юм. Domain hijacking гэдэг нь энэ домэйн нэрийг хууль бусаар өөр хүний хяналтад авах кибер халдлага. Өөрөөр хэлбэл, жинхэнэ эзэмшигчийн зөвшөөрөлгүйгээр домэйнийг өөр аккаунт руу шилжүүлэх, эсвэл DNS тохиргоог […]
Халдлага илрүүлэх систем (IDS) гэж юу вэ?
Халдлага илрүүлэх систем гэж юу вэ? Сүүлийн жилүүдэд интернет болон компьютерийн сүлжээний хэрэглээ маш хурдан хөгжиж байна. Үүнтэй зэрэгцээд кибер халдлага ч мөн нэмэгдэж, илүү нарийн төвөгтэй болж байгаа. Зөвхөн firewall эсвэл antivirus ашиглах нь бүх халдлагыг зогсоож чаддаггүй. Тиймээс системд болж байгаа үйл ажиллагааг байнга хянаж, сэжигтэй зүйл илрүүлэх шаардлага гарч ирдэг. IDS гэж […]
Хууль бус анхны тоо – DeCSS DVD
Анхны тоо гэдэг нь зөвхөн 1 ба өөрөөсөө өөрөөр хуваагддаггүй тоо юм. Тэгвэл “хууль бус анхны тоо” буюу illegal prime гэж юу вэ? Энэ нь жирийн анхны тооны нэгэн сонирхолтой хувилбар. Яагаад “хууль бус” гэж нэрлэсэн нь сонирхолтой юм. 1990-ээд оны эцэс, 2000-аад оны эхээр DVD‑үүд CSS (Content Scramble System) гэдэг нууцлалтай хамгаалалттай байсан. Энэ […]
Нийтийн түлхүүрийн дэд бүтэц (PKI) гэж юу вэ?
. Өнөөгийн дижитал ертөнцөд бид өдөр бүр интернетээр эмзэг мэдээлэл дамжуулж, онлайн гүйлгээ хийж, алсын зайнаас системүүдэд нэвтэрдэг. Энэ бүх үйл явцын ард мэдээллийн нууцлал, бүрэн бүтэн байдал болон талуудын үнэн зөв байдлыг баталгаажуулж байдаг технологийн цогц системийг Public Key Infrastructure (PKI) буюу Нийтийн түлхүүрийн дэд бүтэц гэж нэрлэдэг PKI -ийн үндсэн ойлголт PKI нь […]
