Caesar Cipher
Цезар шифрлэл (Caesar cipher) гэдэг нь криптографийн хамгийн энгийн бөгөөд түүхэн чухал шифрлэлтийн аргуудын нэг юм. Үүнийг Julius Caesar анх ашиглаж байсан гэж үздэг. Энэ нь үсгүүдийг тодорхой тооны байрлалаар урагш (эсвэл хойш) шилжүүлж нууцлах арга юм. Жишээ нь: key = 19 үед дараах байдлаар шилжинэ: Цезар шифрийг дараах байдлаар(Encryption) илэрхийлдэг: E(x)=(x+k) mod 26E(x) = (x + […]
Робот бүтээдэг сурагчид : Тоглоом уу, шинжлэх ухаан уу?
Таны төсөөлж байсан ирээдүй ирсэн гэвэл итгэх үү?10 настай хүүхэд жижиг робот бүтээж, түүгээрээ гамшгийн бүсэд “аврагч” болж тоглож байна. Бусдын хувьд энэ бол энгийн нэг тэмцээн мэт боловч тэдний хувьд — шинжлэх ухаан, инженерчлэл, багаар ажиллах, мөрөөдлөө бодит болгох анхны алхам юм. Энэ бол RoboCupJunior — дэлхийн ирээдүйн инженерүүдийн цуглардаг роботын “олимп”. RoboCupJunior гэж […]
Domain Hijacking
Интернэт дээрх вэбсайт бүр тодорхой нэг домэйн нэр (жишээ нь: google.com, facebook.com) ашигладаг. Энэ домэйн нэр нь хэрэглэгчдэд тухайн сайтыг амархан олох боломж олгодог чухал “хаяг” юм. Domain hijacking гэдэг нь энэ домэйн нэрийг хууль бусаар өөр хүний хяналтад авах кибер халдлага. Өөрөөр хэлбэл, жинхэнэ эзэмшигчийн зөвшөөрөлгүйгээр домэйнийг өөр аккаунт руу шилжүүлэх, эсвэл DNS тохиргоог […]
Cloud computing vs Edge computing
Сүүлийн жилүүдэд мэдээллийн технологийн салбар маш хурдацтай хөгжиж, дижитал шилжилт дэлхий даяар эрчимжиж байна. Үүнтэй зэрэгцэн их хэмжээний өгөгдөл бий болж түүнийг хэрхэн хурдан, үр ашигтай боловсруулах тухай асуудлууд тулгарах болсон. Энэхүү нөхцөлд уламжлалт тооцооллын аргууд өөрчлөгдөн илүү ухаалаг, оновчтой шийдлүүд бий болж ашиглагдаж байгаагийн томоохон жишээ бол cloud computing болон edge computing юм. Эдгээр […]
Random Forest: Хамтдаа шийдвэр гаргадаг ойн загвар
Machine Learning-ийн хамгийн алдартай алгоритмуудын нэг болох Random Forest нь яагаад ийм хүчирхэг вэ? Төсөөлөөд үз дээ, та нэг чухал шийдвэр гаргах гэж байна. Жишээ нь, ажлын саналыг хүлээн авах эсэх. Зөвхөн өөрөө бодохын оронд, та олон найз нөхдөөсөө зөвлөгөө авч, тэдний саналыг нэгтгээд эцсийн шийдвэрээ гаргавал илүү үнэн зөв байх магадлал өндөр биз дээ? […]
