Ciphertext — Шифрлэлтийн нууц ертөнц
Хүн төрөлхтөн мэдээллийг хамгаалах хэрэгцээтэй болсон цагаас эхлэн шифрлэлтийн ойлголт үүссэн. Эрт үед хайр дурлалын захидал, цэргийн тушаал, стратегийн төлөвлөгөөг бусдаас нууж дамжуулах шаардлага гарч байсан бол өнөөдөр бид банкны гүйлгээ хийх, сошиалд нэвтрэх, имэйл илгээх бүрдээ шифрлэлтийг ашиглаж байна. Бид анзаарахгүй байж болох ч интернетийн үндсэн аюулгүй байдал бүхэлдээ шифрлэлтийн зарчим дээр тогтдог. Ciphertext […]
MQTT Broker
Интернэтэд холбогдсон төхөөрөмжүүд (IoT) олширч байгаа өнөө үед төхөөрөмжүүд хоорондоо хурдан, найдвартай, бага нөөц ашиглан харилцах шаардлага бий болсон. Энэ асуудлыг шийдэх хамгийн өргөн хэрэглэгддэг протокол бол MQTT бөгөөд түүний төв хэсэг нь MQTT Broker юм. Энэ нийтлэлээр бид MQTT талаар танилцсан бол энэ нийтлэлээрээ MQTT Broker гэж юу болох, хэрхэн ажилладаг, ямар төрлүүд байдаг, […]
Bandwith and Latency
Bandwidth гэдэг нь интернэт эсвэл сүлжээгээр нэгж хугацаанд хэчнээн их мэдээлэл дамжуулж чадаж байгааг илэрхийлдэг ойлголт бөгөөд үүнийг энгийнээр хэлбэл замын өргөнтэй адилтгаж болно, өөрөөр хэлбэл зам өргөн байх тусам олон машин нэг дор зэрэг явж чаддагтай адил Bandwidth өндөр байх үед видео үзэх, файл татах, олон мэдээллийг нэгэн зэрэг дамжуулахад асуудал багатай байдаг. Bandwidth […]
LLM ба “жинхэнэ” AI-ийн ялгаа
Сүүлийн жилүүдэд ChatGPT зэрэг системүүдийг хүмүүс “хиймэл оюун ухаан” гэж нэрлэх нь элбэг болсон. Гэвч эдгээр системүүд жинхэнэ утгаараа бодож, ойлгодог AI биш юм. Тэднийг Том хэлний загвар (Large Language Model, LLM) гэж нэрлэдэг бөгөөд үндсэндээ үгийн магадлал тооцоолдог системүүд юм. LLM нь асар их хэмжээний текст дээр сургагддаг. Энэ сургалтын явцад тэд үгс хоорондын […]
Цахим аюулгүй байдлын бяцхан зөвлөмж
2025 оны судалгаагаар дэлхий даяар ойролцоогоор 6 тэрбум хүн интернэт ашиглаж байна. Энэ нь дэлхийн нийт хүн амын 3/4 орчим хувьтай тэнцэнэ гээд бодохоор дахин нэг ертөнц байгаа л гэсэн үг. Интернэт бол асар том хот шиг. Гоё парк ч бий, бас харанхуй гудамж ч бий. Тиймээс бид гэр бүлийнхээ аюулгүй байдлын төлөө бяцхан “цахим […]
